Iemand stelde me onlangs een vraag via Instagram: wat biedt het 100 dagen traject voor vrouwen die in een burn-out zitten?
En mijn eerste gedachte was: oei. Burn-out? Ik werk niet graag met burn-out, want het woord alleen al trekt mijn energie weg. Een split second later dacht ik ook: vrijwel elke vrouw die bij mij komt, ervaart burn-outklachten.
Dus je werkt wel degelijk met burn-out, Pat.
Ergens is het ook precies de kern van wat ik doe. Maar wat ik doe is fundamenteel anders dan de meeste begeleiding die er aangeboden wordt.
Hoeveel mensen die burn-outklachten ervaren en daarmee naar een hulpverlener gaan, hebben dit te horen gekregen:
“Je hebt een burn-out. Een goed idee als je even stopt met werken en het vooral rustiger aan gaat doen. Wat meer ontspannen. En het kan wel maanden tot een jaar duren voordat je weer de oude bent.”
Als ik dit hoor, wil ik je vastpakken en zeggen: nee. Niet de oude worden. Nooit meer de oude worden. Want de oude versie van jou heeft je hier gebracht. Herstel is niet wat je nodig hebt. Je leven vraagt om een update.
Wat een burn-out eigenlijk is
Wat een vrouw ervaart voordat ze de diagnose ´burn/out´ krijgt, is zelden één duidelijk moment. Het sluipt erin. Ze gaat naar de huisarts met klachten die op het eerste gezicht niets met burn-out te maken lijken of hoeven te hebben.
– Extreme vermoeidheid die niet weggaat na een nacht slapen.
– Hoofdpijn, vaak chronisch aanwezig op de achtergrond.
– Hartkloppingen of een onregelmatige hartslag.
– Duizeligheid.
– Maag- en darmklachten, misselijkheid, prikkelbare darm.
– Spierpijn en spanning, vaak in nek, schouders en kaken.
– Gewrichtsklachten
– Tintelingen in armen of benen.
– Oorsuizen. Tinnitus.
– Terugkerende infecties omdat het immuunsysteem verzwakt is.
– Slaapproblemen: niet in slaap komen, vroeg wakker worden, of juist niet uitgerust wakker worden ondanks veel slapen.
– Concentratieproblemen. Vergeetachtigheid. Brainfog.
– Huilbuien zonder aanleiding.
– Prikkelbaarheid, soms woede-uitbarstingen die ze zelf niet herkennen.
– Angst, soms als paniekaanvallen, soms als een vaag onderhuids gevoel van onrust.
– Nergens meer van genieten. Het gevoel dat alles te veel is.
– Ik voel me niet mezelf.
Hoeveel kun jij er aanvinken?
En dan ga je naar de huisarts. Die luistert, knikt, en zegt:
“Je hebt een burn-out. Een goed idee als je even stopt met werken en het vooral rustiger aan gaat doen. Wat meer ontspannen. En het kan wel maanden tot een jaar duren voordat je weer de oude bent.”
*Gelukkig zijn er tegenwoordig steeds meer huisartsen die dit advies niet meer geven.
I see you 😊
Als therapeut ga ik steigeren van vrijwel elke zin in dat advies. Laten we het eens ontleden.
Je hebt een burn-out. Nee. Je hebt geen burn-out, je ervaart burn-outklachten. Dat is een fundamenteel ander uitgangspunt. Een burn-out is geen ziekte waarvan je moet genezen of herstellen. Het is een hele wijze grensaangever. Het is een signaal van je systeem. Een taal die je lichaam spreekt, omdat het geen andere manier meer heeft om gehoord te worden.
Doe het maar rustig aan. Als rust de oplossing was, zou iedereen na een goede vakantie of periode van rust weer op de been zijn. Helaas. Rust kan juist averechts werken.
Het kan wel maanden tot een jaar duren voordat je weer de oude bent. Dit is misschien wel de zin die me het meest dwars zit. Waarom zou je ooit weer de oude willen worden?
De oude versie van jou heeft je hier gebracht.
Je hebt geen herstel nodig naar de oude versie van jezelf. Je hebt een update nodig.
Je leven vraagt om een update. En als je niet luistert, gaat je lichaam je dat steeds duidelijker, en uiteindelijk onafwendbaar, laten voelen.
Blijf je maar doordenderen? Dan zorg ik ervoor dat je lichaam zo verkrampt dat je niet meer vooruit kunt. Blijf je maar uit je hoofd leven? Dan zorg ik voor hersenmist zodat je niet meer helder kunt nadenken.
Weiger je op tijd rust te nemen? Dan zorg ik ervoor dat je zo slecht slaapt dat je niet anders kunt dan overdag rusten.
Blijf je je gevoelens en emoties maar wegdrukken? Dan zorg ik voor paniek en hyperventilatie, zodat je niet meer om de signalen van je lichaam heen kunt.
En dat duurt geen maanden tot een jaar. Dat is juist het leven. The whole point! Een leven lang; aanpassen, loslaten, toevoegen, upgraden. Zodat je in elke levensfase het leven leeft wat past bij wie jij in werkelijkheid bent.
Waarom een burn-out ontstaat
Het is een biologische reactie op langdurige overbelasting. Je zenuwstelsel heeft te lang in de hoogste versnelling gestaan. Je sympathicus, de tak van het autonome zenuwstelsel die je klaarmaakt voor actie, prestatie en overleven, heeft maandenlang, soms jarenlang, overgewerkt. En je parasympathicus, de tak die verantwoordelijk is voor rust, herstel en regeneratie, heeft nauwelijks de kans gekregen om zijn werk te doen.
Waardoor ontstaat die overbelasting dan? Veelal denkt men dat het door werkstress komt. Of door een scheiding. Of door druk van het gezin. Soms is het één ingrijpende gebeurtenis: een trauma, een ziekte, een verlies, een postpartumperiode die harder uitpakte dan verwacht. Maar even vaak is het een sluipend proces. Jarenlang over je grenzen gaan. Jarenlang leven in een situatie die niet past bij wie jij werkelijk bent. Een relatie die je uitput. Een baan die je ziel leegtrekt.
Zweedse onderzoekers ontdekten: de uitputtende stressreactie die voortkomt uit overbelasting, stopt niet vanzelf tijdens ziekteverlof. De stress houdt zichzelf in stand, ook wanneer de vermoedelijke trigger al weggenomen is. (Bron: Universiteit Gent, op basis van Zweeds onderzoek gepubliceerd in International Journal of Environmental Research and Public Health)
Dat is een cruciale bevinding. Want het betekent dat rusten alleen niet voldoende is. Het betekent dat het schrappen van taken niet voldoende is. En dat het probleem dieper zit dan de werkdruk of de omstandigheden. Het zit in het systeem zelf.
Wat er mis gaat met de standaard aanpak
De meest gangbare aanpak van burn-out ziet er zo uit: stoppen met werk, de hoogspanning eraf halen, zenuwstelselregulatie doen, langzaam opbouwen, en dan het oude leven weer oppakken.
En hier zit de fundamentele fout. Want dat oude leven was het probleem.
Als ik vrouwen hoor die langzaam weer gaan opbouwen op hun werk, terwijl ik zo overduidelijk aanvoel dat die baan haar niet past, dat het werk juist hetgeen is wat haar innerlijk vuur dooft, dan vraagt de bedrijfsarts of ze langzaamaan weer wil krimpen, zodat ze weer in dat oude jasje past.
Terwijl ik je juist zou willen helpen om dat innerlijk vuur zo groot te maken, dat jij zo duidelijk de moed, de kracht en het leiderschap voelt in je lijf dat je andere keuzes gaat maken. Die passen bij de vrouw die jij wilt zijn.
Of net andersom: als ik vrouwen hoor die maanden thuisblijven om het rustiger aan te doen en die fulltime huismoeder worden. Terwijl de mentale overload van het gezin ze juist parten heeft gespeeld. Altijd geven, altijd zorgen, in de overdrive. De mentale load van het gezin kan zo groot zijn dat het alle energie wegsnoept van de andere delen in het leven. Juist die baan waar je zoveel energie van krijgt. Waar je je creativiteit en intelligentie kwijt kunt. Waar je diepgaande gesprekken hebt met collega’s. Waar je uitgedaagd wordt. Dat laat je dan allemaal los, en je belandt thuis. Waarbij het laatste stukje motivatie en inspiratie wegvloeit en je als een zandzak op de bank belandt. Omdat je vuurtje gedoofd is.
Terwijl ik je juist zou willen helpen om dat innerlijk vuur zo groot te maken, dat jij zo duidelijk de moed, de kracht en het leiderschap voelt in je lijf dat je andere keuzes gaat maken. Die passen bij de vrouw die jij wilt zijn.
Of misschien raak je burn-out van je relatie, waarvan je al een hele tijd voelt dat het niet meer klopt. Maar je blijft, omdat je het gevoel hebt dat je geen andere keuze hebt. Misschien vind je het spannend om je eigen leven te gaan leiden. Maak je je zorgen om huisvesting, om financiën. Vind je het sneu voor de kinderen. Vrees je de reactie van je omgeving. En dus voeg je je. Stap je bij jezelf weg om maar in de relatie te blijven passen. En als je thuiskomt te zitten door een burn-out, beland je in een nog afhankelijkere positie. Zonder werk, minder of geen eigen financiën, en een beperkter perspectief.
Terwijl ik je juist zou willen helpen om dat innerlijk vuur zo groot te maken, dat jij zo duidelijk de moed, de kracht en het leiderschap voelt in je lijf dat je andere keuzes gaat maken. Die passen bij de vrouw die jij wilt zijn.
In al deze gevallen geldt hetzelfde: je keert terug naar het oude systeem. Zonder dat je hebt onderzocht waar het energielek zit. Zonder dat je hebt onderzocht waar het niet meer klopt. Zonder dat je hebt gevoeld wat je eigenlijk wilt. Zonder dat je lichaam iets nieuws heeft geleerd.
Onderzoek toont aan dat een burn-out niet lineair verloopt. Fysieke klachten veroorzaken mentale angst, wat weer leidt tot meer stresshormonen. Je raakt gevangen in een biologische vicieuze cirkel.
En de manier waarop de meeste mensen proberen uit die cirkel te komen, versterkt hem juist. Ze monitoren hun zenuwstelsel. Ze checken constant in: hoe voel ik me nu? Ben ik al rustiger? Werkt het al? Ze doen ademhalingsoefeningen. Ze mediteren. Ze proberen zichzelf te kalmeren.
En wat er dan gebeurt: je volledige aandacht gaat naar het feit dat er iets mis is. Je traint je brein in het zien van gevaar. En je lichaam blijft in alarm.
Het werkt net als een algoritme. Zolang je je tijd en aandacht blijft besteden aan alles wat fout gaat, krijg je meer van hetzelfde terug.
Wat ik anders doe
Dus je voelt hem hopelijk al: ik werk niet met de burn-outklachten.
Ik geef geen lichaamsoefeningen om de kramp uit je lichaam te krijgen. Ik adviseer geen supplementen om je cortisol te verlagen. Ik geef geen ademhalingsoefeningen of meditaties om te kalmeren.
Dat betekent niet dat rust waardeloos is. Of dat kalmeren nooit zijn functie heeft. Maar rusten in een overspannen lichaam heeft niet het gewenste effect. Want je kalmeert en reguleert om terug te komen naar een bepaalde baseline. En die baseline is er nu even niet.
Ik werk wel degelijk met je zenuwstelsel. Alleen niet om het te kalmeren. Ik werk ermee om het te retrainen. Om eerst weer terug te komen naar de baseline. En vanaf dat moment kun je gaan reguleren, kalmeren, om steeds weer op die baseline uit te komen.
Ik wil juist dat je even niet kalmeert om angst te onderdrukken. Niet reguleert om klachten op te lossen. Ik wil elke cel in jouw lichaam horen spreken. Zodat jij kunt luisteren.
Zodat jij kunt expanderen in plaats van verkrampen.
Zodat jij je gaat uitspreken in plaats van verstillen.
Zodat jij in beweging komt in plaats van stagneren.
Ik wil dat dat innerlijk vuur warmer, groter en sterker wordt. Ik wil dat je hele lichaam aan gaat. Zodat jij overduidelijk kunt voelen waar jij meer van wilt in het leven. Welke ambities of verlangens heb jij? Waar gaat jouw hart van in vuur en vlam? Welke mensen, welke activiteiten, welke ervaringen gun jij jezelf in dit leven?
Maar ook dat jij overduidelijk kunt voelen wat jij gaat verbannen uit het leven. Welke bullshit pik jij niet meer? Waar wil jij schreeuwen: tot hier en niet verder. Dit nooit meer. Waar vloeit jouw energie weg?
Je onderbewustzijn weet dit. Jouw authentieke zelf weet dit. Maar vaak wordt dit weggedrukt door onze overlevingsstrategie of innerlijke criticus.
Hoe wil je je voelen als jij je leven in volle glorie zou leven? Hoe zouden je dagen er dan uitzien? Wat zou je doen? Wat zijn de dingen die jou echt voeden, die jou blij maken, die jouw levensenergie activeren?
Durf dat eens voor jezelf toe te geven. Het hoeft niet realistisch te zijn. Je hoeft ook nog niet toe te zeggen dat je het daadwerkelijk gaat uitvoeren. Maar erken het verlangen. Daar begint het mee.
En hoe zou je je dan voelen? Hoe voelt je lichaam? Hoe beweeg je? Hoe praat je? Hoe zie je eruit?
Probeer dat eens helemaal te voelen in je lichaam. Misschien is het licht en vrij. Of veilig en gegrond. Of speels en in beweging.
If you can feel it, you can live it.
Wat er dan wel werkt: de vijf lagen van herstel
In mijn 100 dagen traject werk ik niet met de symptomen of klachten bij een burn-out. Ik werk met de lagen daaronder.
Psychodynamische therapie. Systemisch werk, hypnotherapie of regressie. We onderzoeken welke patronen en loyaliteiten uit je familiesysteem jij onbewust meedraagt. Wie zorgt er voor wie in jouw systeem? Welke plek neem jij in? En hoe kun je terugkeren naar de plek die van jou is, en die plek volledig ownen. Met jouw passie, jouw ambities en zielsmissie.
Co-regulatie. Je zenuwstelsel heeft een ander zenuwstelsel nodig om te leren dat het veilig is. De aanwezigheid van iemand die bij je blijft, ook als het moeilijk wordt. Die niet wegloopt van jouw ongemak. Die drie uur lang naast je zit, enkel en alleen voor jou. Waar je even die zware rugzak mag neerzetten. En mag leunen. Ik zeg regelmatig tijdens de sessie: “er is even geen gisteren. Er is nog geen morgen. Je hebt alleen het hier en nu. Jij, jouw lichaam en je adem. Kom maar thuis.”
Lichaamswerk. We werken rechtstreeks met het lichaam. Een emotie uit zich als een fysieke sensatie. Een knoop in je maag, vlinders in je buik, leegte in je borstgebied, spanning in je bekken. Wil je emoties voelen, dan ga je op zoek naar deze lichamelijke sensaties.En dan ervaart je systeem dat het al deze emoties kan doorvoelen en het nog steeds veilig is. Veiligheid en titratie (stap voor stap) zijn de belangrijkste voorwaarden van het traject. Want je kunt niet groeien vanuit een systeem dat nog in alarm staat. Expansie zonder veiligheid is geen vrijheid. Het is chaos. Daarom bouw ik altijd eerst de bedding. Zodat jouw systeem kan dragen wat jij wilt gaan leven.
Psoas en ontlading. De psoas is de spier die het diepst reageert op gevaar en chronische stress. Hij verbindt je wervelkolom met je benen, je bovenlichaam met je onderlichaam, en hij draagt de spanning van alles wat je niet hebt mogen voelen. We werken met tremoren, de natuurlijke ontlading die je lichaam al jaren heeft onderdrukt, om die opgeslagen spanning los te laten.
Valued actions en levensenergie. Dit is de laag die de meeste burn-out begeleiding overslaat. We gaan niet alleen achterhalen wat je loslaat. We gaan ook achterhalen wat je hell yes is. Wat jou voedt. Wat jouw levensenergie activeert. En dan gaan we dat toevoegen aan je leven.
Pacing: de balans tussen sympathicus en parasympathicus
Dit betekent niet dat je nooit meer rust neemt. Integendeel.
Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee takken: de sympathicus, het gaspedaal van het lichaam dat je klaarmaakt voor actie en prestatie, en de parasympathicus, het rempedaal en de acculader die verantwoordelijk is voor herstel, reparatie en rust.
En je hebt gedurende de dag flexibel op en neer te bewegen tussen die twee. Rust en herstel zijn niet het tegenovergestelde van een actief leven. Ze zijn het fundament ervan. Net zoals een topsporter niet alleen traint maar ook herstelt, en dat herstel net zo serieus neemt als de training zelf.
Wat ik vraag is pacing. De dingen die jou voeden, de valued actions, de hell yes-momenten, verdelen over de week op een manier die je systeem kan dragen.
Niet te weinig, want dan krimpt je wereld.
Niet te veel, want dan raak je opnieuw overbelast.
De kunst is: leren voelen wat je nodig hebt. En dat gevoel kun je alleen maar terugvinden als je levensenergie weer stroomt. Als je verbonden bent met je onderbuik.
Een burn-out is niet het einde. Het is de start van de update.
Dit traject is geen burn-out traject. We gaan niet werken met de klachten die ontstaan door een burn-out, we werken aan iets veel groters.
Het is een traject naar soevereiniteit.
De soevereiniteit van de vrouw betekent in essentie: dat een vrouw zichzelf toebehoort. Dat zij het innerlijke leiderschap terugneemt over haar eigen lichaam, gevoelens, keuzes, grenzen, verlangens en levensdoelen.
Niet leven vanuit aanpassen, pleasen, verwachtingen van buitenaf, oude conditioneringen, angst om afgewezen te worden, of continu zorgen voor anderen ten koste van zichzelf.
Maar vanuit een diepere verbinding met: wat voel ik? Wat wil ik?
Een soevereine vrouw voelt zich sterk, krachtig, onafhankelijk. Maar tegelijkertijd ook zacht en verbonden. Liefdevol. Kwetsbaar. Ze durft zich te laten leiden. Maar die zachtheid kan alleen toelaten als ze voortkomt vanuit keuze in plaats van afhankelijkheid of angst.
Die vrouw bestaat al in jou. Ze wacht alleen op toestemming.
Je bent bijna thuis.
Herken jij dit, of raakt dit iets in jou? Dan wil ik je graag ontmoeten.
Ik begeleid vrouwen in een 100 dagen traject waarbij we precies dit aanpakken. Niet vanuit het hoofd, maar vanuit het lichaam. Vanuit de lagen die eronder liggen. Zodat jij niet terugkeert naar het leven van voor de burn-out, maar naar het leven dat echt bij jou past. Laten we kennismaken.
